İşyeri hekimi işyerinizde ne yapar?
İşyeri hekiminin işi muayene odasıyla sınırlı değildir. Çalışma koşullarının sağlığa etkisini izler, bulgularını iş güvenliği uzmanıyla paylaşır ve gerektiğinde önlem önerir. Hizmetimiz kapsamında hekiminiz:
- İşe giriş ve periyodik muayeneleri yapar, sonuçları Ek-2 formuyla kayda geçirir.
- Hangi tetkiklerin gerektiğine işin risklerine bakarak karar verir.
- Sağlık gözetimi sonuçlarını değerlendirir; risk değerlendirmesinin güncellenmesini gerektiren bulguları bildirir.
- İlkyardımcı sayısının tehlike sınıfına göre yeterli olup olmadığını izler; eksik varsa ilk yardım eğitiminin planlanmasını sağlar.
- Çalışanlara sağlıkla ilgili konularda bilgi verir ve koruyucu sağlık uygulamaları önerir.
İş güvenliği uzmanı ekipmana ve çalışma ortamına, işyeri hekimi ise çalışanın kendisine bakar. İkisinin bulguları aynı risk değerlendirmesinde birleşir: uzmanın tespit ettiği bir toz kaynağı hekimin tetkik planını, hekimin fark ettiği bir işitme kaybı da uzmanın önlem listesini değiştirir.
İşyeri hekimi bulundurma zorunluluğu
6331 sayılı Kanun'un 6. maddesi, iş güvenliği uzmanıyla birlikte işyeri hekimi görevlendirmeyi de işverenin yükümlülüğü sayar. Bu yükümlülük kamu ve özel sektördeki tüm işyerleri için geçerlidir; bir alt çalışan sayısı yoktur. İşyerinizde uygun personel yoksa hizmeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş bir OSGB'den alabilirsiniz.
Görevlendirme, Bakanlığın kayıt ve izleme sistemi olan İSG-KATİP üzerinden resmîleşir. OSGB sözleşmesi sistemdeki örneğe uygun hazırlanır ve taraflarca en geç 5 gün içinde onaylanır; onaylanmamış hekim göreve başlatılamaz. Bu yüzden ilk muayene gününü onaydan sonra planlarız. Sözleşme feshedilirse fesih 5 iş günü içinde sisteme bildirilir.
İşyeri hekimi çalışma süreleri ve muayene aralıkları
Hekimin işyerinizde geçireceği asgari süre, çalışan başına ve aylık olarak tehlike sınıfına göre belirlenir (İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, m.12). Periyodik muayenenin en geç hangi aralıkla yapılacağı da aynı sınıflandırmaya bağlıdır (aynı yönetmelik, m.9).
| Tehlike sınıfı | Çalışan başına aylık süre | Tam süreli hekim | Periyodik muayene (en geç) |
|---|---|---|---|
| Az tehlikeli | 5 dakika | Her 2.000 çalışana 1 | 5 yılda bir |
| Tehlikeli | 10 dakika | Her 1.000 çalışana 1 | 3 yılda bir |
| Çok tehlikeli | 15 dakika | Her 750 çalışana 1 | Yılda bir |
Örneğin 40 çalışanlı bir işyerinde hekim için ayda az tehlikelide 200 dakika (yaklaşık 3,3 saat), tehlikelide 400 dakika (yaklaşık 6,7 saat), çok tehlikelide 600 dakika (10 saat) gerekir. Kamu dışındaki işyerlerinde bu süre bölünerek birden fazla hekime verilemez; vardiyalı işyerlerinde görevlendirme vardiyalara göre yapılır. Kendi rakamlarınızı İSG yükümlülük hesaplayıcısı ile görebilirsiniz.
Sağlık gözetimi: muayeneden tetkike
Sağlık gözetimi işe girişte başlar ve çalışma süresince devam eder. Tablodaki muayene aralıkları en uzun süreleri gösterir; işyeri hekimi çalışanın durumuna ve maruziyetine göre bu aralığı kısaltabilir.
Tetkikler mevzuattaki sabit bir listeden değil, işin risklerine göre seçilir. Sık istenen tetkikler arasında akciğer grafisi, solunum fonksiyon testi (SFT), odyometri, hemogram ve portör muayenesi yer alır. Örneğin gürültülü bir bölümde çalışan için odyometri, toz veya duman maruziyeti olan bir çalışan için SFT ve akciğer grafisi gündeme gelir. Hekimin belirlediği tetkikleri mobil sağlık aracıyla işyerinizde yaptırabilirsiniz.
Muayene ve ölçüm sonuçları risk değerlendirmesini de besler: sağlık gözetiminde ortaya çıkan bir bulgu, risk değerlendirmesinin süresi dolmadan yenilenmesini gerektirebilir.
Çok tehlikeli işyerlerinde hekim ve DSP birlikte çalışır
Çok tehlikeli sınıfta 10 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde hekime ek olarak diğer sağlık personeli (DSP) görevlendirilir. DSP hekimin yerine geçmez ve süresi ayrı hesaplanır: örneğin 20 çalışanlı çok tehlikeli bir işyerinde hekim için ayda 300 dakika (5 saat), DSP için ayrıca 200 dakika (yaklaşık 3,3 saat) gerekir. Tam süreli işyeri hekimi bulunan işyerinde ise DSP şartı aranmaz. Hekim ve DSP görevlendirmelerini aynı sözleşmede planlar, İSG-KATİP'te birlikte onayınıza sunarız.
Ankara'da işyeri hekimi hizmetini nasıl yürütüyoruz?
İvedik OSB'deki ofisimizden Ankara'daki işyerlerine hekim görevlendirirken sağlık gözetimini şu sırayla kurarız:
- Çalışan listenizden muayene takvimi çıkarırız: kimin periyodik muayenesi ne zaman doluyor, kimin hangi tetkike ihtiyacı var.
- Yeni alımları işe başlama tarihinden önce muayeneye yönlendiririz.
- Muayene sonuçlarını Ek-2 formlarıyla kayda geçirir, sağlık dosyalarını denetime hazır tutarız.
- Bulguları iş güvenliği uzmanı ile paylaşır, risk değerlendirmesine ve eğitim planına yansıtırız.
Metal işleme ve makine imalatı gibi sanayi işyerlerinde hekimin gündemine sık giren konular gürültü, kaynak dumanı ve toz maruziyeti, ağır yük kaldırma ve tekrarlayan hareketlerdir. Bu maruziyetlerde ortam ölçümleri, hangi çalışanın hangi tetkike yönlendirileceğine karar verirken hekime yol gösterir.
